Richard Burton: Aktorski geniusz Hollywood i burzliwy związek z Elizabeth Taylor

2

Richard Burton, urodzony jako Richard Walter Jenkins Jr. 10 listopada 1925 roku w Pontrhydyfen w Walii, był walijskim aktorem o niezwykle charakterystycznym głosie barytonowym, który zyskał światowe uznanie. Zmarły 5 sierpnia 1984 roku w wieku 58 lat w Céligny w Szwajcarii, pozostawił po sobie bogate dziedzictwo aktorskie, naznaczone m.in. siedmioma nominacjami do Oscara oraz burzliwym, dwukrotnym małżeństwem z ikoną kina, Elizabeth Taylor. Jego życie, pełne pasji, talentu i wyzwań, stanowi fascynujący rozdział w historii kina i teatru.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 58 lat (w chwili śmierci)
• Żona/Mąż: Elizabeth Taylor (dwukrotnie), Sybil Williams, Suzy Miller, Sally Hay
• Dzieci: Kate Burton i inne
• Zawód: Aktor
• Główne osiągnięcie: Siedem nominacji do Oscara, wybitne kreacje teatralne i filmowe

Wczesne lata i kształtowanie talentu

Richard Walter Jenkins Jr., który przyjął później pseudonim artystyczny Richard Burton, przyszedł na świat 10 listopada 1925 roku w górniczej wiosce Pontrhydyfen w Walii. Był dwunastym z trzynaściorga dzieci Richarda Waltera Jenkinsa Sr. i Edith Maude Jenkins. Już w młodym wieku wykazywał niezwykłe zdolności wokalne, zdobywając nagrody jako chłopięcy sopran. Tragiczna śmierć matki, gdy miał zaledwie dwa lata, pozostawiła głęboki ślad w jego życiu, a opiekę nad nim przejęła starsza siostra Cecilia. Po ukończeniu szkoły, rozważał karierę sportową lub duchowną, jednak ostatecznie zdecydował się na aktorstwo, przyjmując nazwisko swojego mentora, Philipa Burtona. Studia na Uniwersytecie Oksfordzkim, dzięki stypendium RAF, dodatkowo poszerzyły jego horyzonty intelektualne i artystyczne.

Kariera teatralna i debiut filmowy

Droga Richarda Burtona na scenę rozpoczęła się od lokalnych produkcji, a jego profesjonalny debiut na West Endzie miał miejsce w styczniu 1944 roku w sztuce „The Druid’s Rest”. Już w latach 50. XX wieku ugruntował swoją pozycję jako jeden z najwybitniejszych aktorów szekspirowskich swojego pokolenia. Jego kreacje w klasycznych dramatach przyniosły mu międzynarodowe uznanie i otworzyły drzwi do kariery filmowej. Debiutem filmowym Richarda Burtona był występ w 1949 roku w filmie „The Last Days of Dolwyn”. Wkrótce potem pojawił się w produkcjach takich jak „The Rains of Ranchipur” (1955), które jeszcze bardziej umocniły jego pozycję w branży filmowej.

Szczytowy okres jego kariery teatralnej przypada na lata 50. i 60. XX wieku, kiedy to zachwycał publiczność swoimi interpretacjami dzieł Szekspira. Jego rola Hamleta w 1964 roku, wyreżyserowana przez Johna Gielguda, do dziś uważana jest za jedną z najwspanialszych interpretacji tego protagonisty. Sukces na deskach teatru nie przeszkodził mu w rozwijaniu kariery filmowej, gdzie również odnosił spektakularne sukcesy.

Przełomowe role filmowe i status gwiazdy

Richard Burton w połowie lat 60. stał się jedną z największych gwiazd kina i jednym z najlepiej opłacanych aktorów na świecie. Jego wszechstronność pozwoliła mu na wcielanie się w postacie historyczne, dramatyczne i romantyczne. Jedną z jego najbardziej ikonicznych ról była ta u boku Elizabeth Taylor w „Kleopatrze” (1963), gdzie wcielił się w postać Marka Antoniusza. Ten film nie tylko przyniósł mu ogromną popularność, ale także zapoczątkował jego burzliwy, dwukrotny romans i małżeństwo z Elizabeth Taylor, które elektryzowało światowe media.

Jego kreacja w filmie „Kto się boi Virginii Woolf?” (1966) jest powszechnie uznawana za jedną z jego najmocniejszych i najbardziej poruszających ról filmowych. Za tę kreację, podobnie jak za rolę w „Becket” (1964) i „Annie tysiąca dni” (1969), otrzymał nominacje do Oscara, co podkreśla jego mistrzostwo aktorskie.

Siedem nominacji do Oscara i uznanie krytyków

Richard Burton był nominowany do Nagrody Akademii aż siedem razy, jednak, co jest często podkreślane, nigdy nie zdobył tej statuetki. Ta niezwykła sytuacja budzi dyskusje wśród historyków kina i fanów, którzy podkreślają ogromny talent aktora i jego wybitne kreacje. Do filmów, za które otrzymał nominacje do Oscara, należą m.in. „Moja kuzynka Rachela” (1952), „Szata” (1953), „Becket” (1964), „Kto się boi Virginii Woolf?” (1966) oraz „Anna tysiąca dni” (1969). Mimo braku Oscara, jego kariera została uhonorowana innymi prestiżowymi nagrodami, w tym nagrodą Grammy za recytację wierszy, nagrodą BAFTA i Złotym Globem. Legendarny krytyk Kenneth Tynan określił go „naturalnym następcą Oliviera”, co stanowiło niezwykle wysokie wyróżnienie i świadczyło o jego pozycji w gronie najwybitniejszych aktorów swojego pokolenia.

Życie prywatne: miłość, małżeństwa i rodzina

Życie prywatne Richarda Burtona było równie burzliwe i barwne jak jego kariera aktorska. Poślubił Elizabeth Taylor dwukrotnie: najpierw w latach 1964–1974, a następnie ponownie w latach 1975–1976. Ich związek, pełen namiętności, konfliktów i skandali, był obiektem nieustannego zainteresowania mediów i publiczności. Poza Elizabeth Taylor, Burton miał jeszcze cztery żony: Sybil Williams (jego pierwszą żoną, z którą miał dzieci), Suzy Miller i Sally Hay, z którą pozostawał w związku aż do śmierci. Richard Burton miał troje dzieci, w tym córkę Kate Burton, która podążyła śladami ojca i stała się uznaną aktorką. Mimo burzliwych związków, utrzymywał silne więzi z rodziną pochodzenia w Walii.

Cechy charakterystyczne i osobiste zmagania

Richard Burton był powszechnie znany ze swojego głębokiego, melodyjnego głosu barytonowego, który stał się jego znakiem rozpoznawczym i niewątpliwie przyczynił się do sukcesu jego ról, zarówno na scenie, jak i na ekranie. Jego talent wokalny był ceniony nie tylko w aktorstwie, ale także w recytacji poezji, za co otrzymał prestiżową nagrodę Grammy. Jednakże, życie Burtona naznaczone było również ciężkim uzależnieniem od alkoholu, co według wielu krytyków i biografów wpłynęło na jego zdrowie i w pełni niewykorzystany potencjał artystyczny. Mimo tych zmagań, zawsze podkreślał swoje walijskie korzenie i dumę z pochodzenia.

Jego największą pasją sportową było rugby, a sam aktor często żartował, że wolałby zagrać dla reprezentacji Walii niż wystąpić jako Hamlet. W młodości aktywnie uprawiał różne dyscypliny sportowe. Był człowiekiem o wysokiej inteligencji i wszechstronnej wiedzy literackiej, która często przejawiała się w jego wypowiedziach i wywiadach.

Dziedzictwo i śmierć

Richard Burton zmarł 5 sierpnia 1984 roku w Céligny w Szwajcarii, w wieku 58 lat. Został pochowany na Starym Cmentarzu w Céligny. Do dziś jest pamiętany jako jeden z najwspanialszych aktorów swojego pokolenia, a jego głos i ekranowe kreacje nadal inspirują kolejne pokolenia artystów. Jego burzliwe życie, zwłaszcza związek z Elizabeth Taylor, na zawsze zapisało się w historii popkultury, stanowiąc wzór dla współczesnych historii miłosnych i ikon show-biznesu. Jego wkład w kino i teatr jest nieoceniony, a jego nazwisko na zawsze pozostanie synonimem talentu i charyzmy.

Podsumowanie: Richard Burton, postać o niezwykłym talencie aktorskim i magnetycznej osobowości, pozostawił trwały ślad w historii kina i teatru. Pomimo osobistych zmagań z uzależnieniem, jego siedem nominacji do Oscara i wybitne kreacje aktorskie świadczą o jego niezaprzeczalnym wkładzie w sztukę. Jego burzliwe życie prywatne, w tym dwukrotne małżeństwo z Elizabeth Taylor, na zawsze zapisało się w annałach popkultury, czyniąc go jedną z najbardziej fascynujących postaci XX wieku.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Burton