Marlena Dietrich: aktorka, ikona, legenda Marlenie poświęcona

2

Marlene Dietrich, urodzona jako Marie Magdalene Dietrich 27 grudnia 1901 roku w Berlinie, była jedną z najbardziej rozpoznawalnych i wpływowych postaci XX-wiecznego kina. Ta niemiecko-amerykańska aktorka i piosenkarka, która zyskała międzynarodową sławę dzięki swojej charyzmie, unikalnemu stylowi i niezapomnianym rolom, do dziś pozostaje ikoną wolności artystycznej i oporu przeciwko totalitaryzmowi. W 1999 roku została sklasyfikowana przez American Film Institute na dziewiątym miejscu listy największych legend kobiecego ekranu. Jej życie, naznaczone zarówno blaskiem sławy, jak i osobistymi tragediami, stanowi fascynujący obraz epoki.

Przyszła na świat w zamożnej berlińskiej rodzinie jako Marie Magdalene Dietrich. Już jako jedenastolatka, około 1912 roku, połączyła swoje imiona, tworząc pseudonim „Marlene”, który na zawsze zapisał się w historii kina. Aktorka zmarła 6 maja 1992 roku w Paryżu, w wieku 90 lat. Choć do 1939 roku była obywatelką Niemiec, w obliczu narastającego nazizmu wyrzekła się go, przyjmując obywatelstwo Stanów Zjednoczonych, co podkreślało jej silne przekonania polityczne. Jej niezwykła kariera, obejmująca zarówno kino, jak i estradę, uczyniła ją jedną z najbardziej wszechstronnych i wpływowych artystek swojego pokolenia.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na maj 1992 roku miała 90 lat.
• Żona/Mąż: Poślubiła Rudolfa Siebera w 1923 roku, pozostając z nim w związku małżeńskim do jego śmierci w 1976 roku.
• Dzieci: Jedna córka, Maria Elisabeth Sieber (Maria Riva), urodzona w 1924 roku.
• Zawód: Aktorka, piosenkarka, ikona kina.
• Główne osiągnięcie: Rola Loli Loli w filmie „Błękitny anioł” (1930), która przyniosła jej międzynarodową sławę i otworzyła drzwi do Hollywood.

Podstawowe informacje o Marlene Dietrich

Marlene Dietrich, której prawdziwe imię brzmiało Marie Magdalene Dietrich, przyszła na świat 27 grudnia 1901 roku w dzielnicy Schöneberg w Berlinie. Już w młodym wieku, około 1912 roku, zaczęła używać pseudonimu „Marlene”, łącząc swoje dwa imiona. Jej życie zakończyło się 6 maja 1992 roku w Paryżu, gdzie zmarła w wieku 90 lat. Została pochowana na cmentarzu Städtischer Friedhof III w Berlinie. Obywatelstwo Marlene Dietrich było znaczącym wyznacznikiem jej postawy życiowej – do 1939 roku była Niemką, jednak w obliczu narastającego reżimu nazistowskiego wyrzekła się go, przyjmując obywatelstwo Stanów Zjednoczonych. W 1999 roku American Film Institute uhonorował ją, klasyfikując na dziewiątym miejscu listy największych legend kobiecego ekranu klasycznego kina Hollywood, co potwierdza jej status ikony kina.

Życie prywatne Marlene Dietrich

Rodzina i pochodzenie

Marlene Dietrich pochodziła z rodziny o ugruntowanej pozycji społecznej. Jej matka, Wilhelmina Elisabeth Josefine (z domu Felsing), wywodziła się z zamożnej berlińskiej rodziny o tradycjach jubilerskich i zegarmistrzowskich. Ojciec, Louis Erich Otto Dietrich, pełnił funkcję porucznika policji. Aktorka miała starszą siostrę, Elisabeth. Jednak po zakończeniu II wojny światowej Marlene całkowicie wyparła się istnienia swojej siostry, twierdząc, że jest jedynaczką. Powodem tej radykalnej decyzji był fakt, że Elisabeth wraz z mężem prowadzili w czasie wojny kino w Belsen, które było dostępne dla oficerów nadzorujących obóz koncentracyjny Bergen-Belsen. Ta decyzja rzutowała na jej relacje rodzinne i stanowiła jeden z bardziej kontrowersyjnych aspektów jej życia.

Małżeństwo i potomstwo

17 maja 1923 roku Marlene Dietrich poślubiła Rudolfa Siebera, którego poznała na planie filmu „Tragedia miłości”. Choć pozostali małżeństwem aż do jego śmierci na raka w 1976 roku, ich relacja miała specyficzny, daleki od konwencjonalnego charakter. Owocem tego związku była jedna córka, Maria Elisabeth Sieber, znana później jako Maria Riva, urodzona 13 grudnia 1924 roku. Maria Riva stała się aktorką i pisarką, a w 1992 roku opublikowała kontrowersyjną biografię swojej matki, opisując ją jako osobę narcystyczną i kontrolującą. Pomimo złożoności ich relacji, córka była przez lata blisko związana z Marlene.

Kariera zawodowa Marlene Dietrich

Początki kariery i edukacja artystyczna

Początki kariery Marlene Dietrich były dalekie od ścieżki, którą ostatecznie podążyła. Jej pierwotnym marzeniem było zostanie koncertową skrzypaczką. Niestety, kontuzja nadgarstka pokrzyżowała te plany, zmuszając ją do zmiany ścieżki kariery. Skierowała swoje zainteresowania ku teatrowi i poezji, co okazało się przełomowym momentem w jej życiu. Ta zmiana ukierunkowała jej talent i determinację na drogę, która ostatecznie przyniosła jej światową sławę i status legendy kina. Jej wczesne doświadczenia artystyczne, choć nie związane z muzyką klasyczną, ukształtowały jej wrażliwość i ekspresję sceniczną.

Przełomowa rola i współpraca z Josefem von Sternbergiem

Międzynarodową sławę Marlene Dietrich przyniosła rola Loli Loli w filmie „Błękitny anioł”, który miał swoją premierę w 1930 roku. W tym przełomowym obrazie w reżyserii Josefa von Sternberga wcieliła się w postać kabaretowej piosenkarki, a jej wykonanie ikonicznego utworu „Falling in Love Again” stało się jednym z najbardziej rozpoznawalnych momentów w historii kina. Ta rola otworzyła jej drzwi do Hollywood. W latach 1930–1935, we współpracy z reżyserem Josefem von Sternbergiem, stworzyli w Hollywood sześć filmów dla wytwórni Paramount, które ugruntowały jej pozycję jako gwiazdy. Do tych produkcji należą między innymi „Maroko”, „Szanghaj Ekspres” i „Diabeł jest kobietą”. Sternberg odegrał kluczową rolę w kreowaniu jej wizerunku tajemniczej femme fatale, dbając o specyficzne oświetlenie, znane jako „butterfly lighting”, oraz naciskając na utratę wagi, co podkreślało jej eteryczną urodę.

Wizerunek i rozwój kariery

Wizerunek kreowany przez Sternberga, pełen tajemniczości i zmysłowości, stał się znakiem rozpoznawczym Marlene Dietrich. Jednakże, jej kariera nie była pozbawiona trudności. W maju 1938 roku, pomimo wysokich zarobków, została okrzyknięta przez amerykańskich kiniarzy „trucizną dla box office’u” – termin ten określał gwiazdy, których filmy notowały słabe wyniki finansowe. Sytuacja ta wymagała od niej odnalezienia nowych dróg rozwoju kariery. Ratunkiem okazała się współpraca z von Sternbergiem przy westernie komediowym „Destry znowu w siodle” (1939). Wbrew dotychczasowemu wizerunkowi, przyjęła rolę salonowej dziewczyny Frenchie u boku Jamesa Stewarta. Ta nietypowa dla niej kreacja okazała się strzałem w dziesiątkę i skutecznie uratowała podupadającą karierę aktorki, pokazując jej wszechstronność.

Późne role filmowe

Po zakończeniu II wojny światowej Marlene Dietrich kontynuowała swoją karierę filmową, występując w kilku znaczących produkcjach. Jej późniejsze role dowodzą, że talent i magnetyzm sceniczny nie opuściły jej przez lata. W 1948 roku pojawiła się w filmie „Sprawa zagraniczna” w reżyserii Billy’ego Wildera. W 1950 roku zagrała w thrillerze Alfreda Hitchcocka „Trema”. Jedną z jej najbardziej pamiętnych ról z tego okresu była kreacja w dramacie „Wyrok w Norymberdze” z 1961 roku, gdzie wystąpiła u boku takich gwiazd jak Spencer Tracy i Burt Lancaster. Te role potwierdziły jej status jako aktorki o niezwykłej głębi i charyzmie, zdolnej do poruszania widzów w różnorodnych gatunkach filmowych.

Kariera muzyczna i estradowa

Kariera kabaretowa i estradowa

Od lat 50. do połowy lat 70. Marlene Dietrich skupiła swoją aktywność artystyczną niemal wyłącznie na występach na żywo. Jej kariera kabaretowa i estradowa zdobyła ogromną popularność, a jej koncerty przyciągały rzesze fanów. Szczególnie spektakularne były jej występy w Las Vegas. W 1953 roku w hotelu Sahara zarabiała astronomiczne 30 000 dolarów tygodniowo za krótki show, co świadczy o jej ogromnej sile przyciągania i statusie gwiazdy estradowej. Występowała w słynnej, prześwitującej „nagiej sukience” projektu Jeana Louisa, która stała się jednym z elementów jej scenicznej legendy i podkreślała jej odwagę w kreowaniu wizerunku. Jej występy, łączące śpiew, aktorstwo i charyzmę, były prawdziwym widowiskiem.

Zarobki w Las Vegas i słynna „naga sukienka”

W 1953 roku, podczas jednego z najbardziej pamiętnych okresów swojej kariery estradowej, Marlene Dietrich występowała w hotelu Sahara w Las Vegas, zarabiając astronomiczne 30 000 dolarów tygodniowo za krótki show. Jej występy w tym mieście stały się legendą. Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów jej scenicznego wizerunku była słynna, prześwitująca „naga sukienka” projektu Jeana Louisa. Ta kreacja, odważna i zmysłowa, podkreślała jej odwagę w eksponowaniu piękna i stała się symbolem jej ikonicznego stylu. Sukienka ta, w połączeniu z jej scenicznym magnetyzmem, na trwałe zapisała się w historii mody i rozrywki.

Współpraca z Burtem Bacharachem i repertuar

Od połowy lat 50. kluczową rolę w karierze muzycznej Marlene Dietrich zaczął odgrywać Burt Bacharach, który został jej aranżerem muzycznym. Bacharach pomógł jej ukryć ograniczony zasięg głosu – była kontraltem – i stworzył dla niej ambitne, jednoosobowe show, które pozwoliło jej zabłysnąć na scenie. Marlene Dietrich była od niego tak zależna emocjonalnie i zawodowo, że po jego odejściu czuła się „jak robot”, co podkreśla wagę ich współpracy. Oprócz śpiewania w kilku językach, w tym niemieckim, angielskim i francuskim, potrafiła również grać na pile muzycznej, co stanowiło unikalny element jej artystycznego warsztatu. Jej niski, zachrypnięty głos stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych znaków towarowych w historii kina i estrady.

Kontrowersje i skandale

Odrzucenie propozycji nazistów i wrogość w Niemczech

Marlene Dietrich, mimo swojego niemieckiego pochodzenia, była zagorzałą przeciwniczką nazizmu. Już w latach 30., podczas pobytu w Londynie, stanowczo odrzuciła lukratywne kontrakty oferowane przez urzędników partii nazistowskiej, którzy chcieli, by stała się główną gwiazdą III Rzeszy. Ta postawa sprawiła, że po wojnie w Niemczech Zachodnich spotkała się z protestami rodaków. Podczas trasy koncertowej w 1960 roku nazywano ją zdrajczynią. Pod teatrem Titania Palast w Berlinie skandowano „Marlene do domu!”, a aktorka otrzymywała groźby bombowe. Ta wrogość była szokująca, biorąc pod uwagę jej późniejsze zaangażowanie w pomoc uchodźcom i walkę z nazizmem.

Prowokacyjny wizerunek i styl androgyniczny

Marlene Dietrich nie bała się przekraczać konwencji obyczajowych i artystycznych. W filmie „Maroko” z 1930 roku, wystąpiła we fraku i pocałowała inną kobietę, co w tamtych czasach było skandalem obyczajowym. Często wykorzystywała męski ubiór, w tym cylinder i frak, w swoich występach, by śpiewać piosenki tradycyjnie przypisane mężczyznom. Ten androgyniczny styl, w połączeniu z jej zmysłowością i pewnością siebie, stanowił przełom i wyznaczał nowe ścieżki dla kobiecej ekspresji w sztuce. Jej wizerunek był odważny, prowokacyjny i wyprzedzał epokę, czyniąc ją ikoną wyzwolenia i indywidualizmu.

Zdrowie i koniec kariery

Problemy zdrowotne i uzależnienia

W późniejszych latach życia Marlene Dietrich zmagała się z poważnymi problemami zdrowotnymi. W 1965 roku zdiagnozowano u niej raka szyjki macicy. Dodatkowo, przez wiele lat walczyła z uzależnieniem od środków przeciwbólowych i alkoholu, co stanowiło poważne obciążenie dla jej organizmu. Te trudności wpłynęły na jej ogólne samopoczucie i możliwość aktywności artystycznej, choć starała się zachować godność i profesjonalizm.

Wypadki na scenie i zakończenie kariery

Kariera sceniczna Marlene Dietrich zakończyła się tragicznie w wyniku poważnych wypadków. W 1973 roku doznała poważnego urazu uda po upadku ze sceny w Maryland, co wymagało przeszczepu skóry. Ostateczny koniec jej kariery nastąpił 29 września 1975 roku, gdy podczas występu w Sydney złamała kość udową. Te wydarzenia uniemożliwiły jej dalsze występowanie na scenie i zmusiły do wycofania się z życia publicznego. Po tych incydentach Marlene Dietrich praktycznie opuściła scenę, skupiając się na życiu prywatnym.

Ciekawostki z życia Marlene Dietrich

Nietypowe umiejętności i inspiracje

Marlene Dietrich posiadała niezwykłe umiejętności, które dodawały jej scenicznego magnetyzmu. Orson Welles nauczył ją czytania w myślach na potrzeby swojego show „Mercury Wonder Show”. Aktorka wykorzystywała tę umiejętność podczas występów dla żołnierzy, co, ku zaskoczeniu, budziło protesty organizacji kościelnych. Jej życie było pełne inspiracji – zdjęcie promocyjne z filmu „Szanghaj Ekspres” stało się inspiracją dla okładki albumu „Queen II” zespołu Queen oraz teledysku „Bohemian Rhapsody”, co pokazuje jej wpływ na kulturę popularną również poza kinem.

Sekrety urody i ostatnie lata życia

Aby zachować młody wygląd Marlene Dietrich stosowała rygorystyczny makijaż, peruki oraz tymczasowe, niechirurgiczne liftingi twarzy wykonywane za pomocą taśm. Dbała o swój wizerunek do samego końca. Jej ostatnim pojawieniem się przed kamerą był krótki epizod w filmie „Zwyczajny żigolo” (1978) u boku Davida Bowiego. Ostatnie lata życia spędziła w swoim mieszkaniu przy Avenue Montaigne w Paryżu, niemal nie opuszczając łóżka i odmawiając fotografowania się, by ludzie zapamiętali ją piękną. Ta decyzja podkreśla jej dbałość o legendę, którą tworzyła przez całe życie.

Relacje rodzinne i dziedzictwo

Relacje Marlene Dietrich z rodziną były skomplikowane. Jej córka, Maria Riva, opublikowała w 1992 roku kontrowersyjną biografię matki, opisując ją jako osobę narcystyczną i kontrolującą. Pomimo tych trudności, dziedzictwo Marlene Dietrich jako symbolu oporu, ikony kina i wyzwolonej kobiety, pozostaje niezwykle silne. Do dziś jest symbolem moralnego oporu przeciwko totalitaryzmowi i jedną z pierwszych ikon walki o wolność artystyczną i obyczajową.

Charakterystyczne cechy i pasje

Jej niski, zachrypnięty głos stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych znaków towarowych w historii kina. Swobodnie posługiwała się niemieckim, angielskim i francuskim, co pozwalało jej na międzynarodową karierę estradową. Mimo wizerunku diwy, Marlene Dietrich była znana z tego, że uwielbiała gotować dla swoich przyjaciół i kochanków, często serwując tradycyjne niemieckie potrawy. Ta pasja do gotowania dodawała jej ludzkiego wymiaru i pokazywała, że za scenicznym blaskiem kryła się osoba o głębokich uczuciach i prostych przyjemnościach.

Najważniejsze filmy Marlene Dietrich

• Błękitny anioł (1930)
• Maroko (1930)
• Szanghaj Ekspres (1932)
• Diabeł jest kobietą (1935)
• Destry znowu w siodle (1939)
• Sprawa zagraniczna (1948)
• Trema (1950)
• Wyrok w Norymberdze (1961)

Nagrody i wyróżnienia Marlene Dietrich

Warto wiedzieć: Marlene Dietrich w 1937 roku całą swoją gażę z filmu „Rycerz bez zbroi” (450 000 dolarów) przekazała na pomoc uchodźcom, co stanowiło ogromne wsparcie w trudnych czasach.

Życie Marlene Dietrich to niezwykła opowieść o odwadze, talentcie i niezłomności w obliczu przeciwności. Jej kariera, obejmująca przełomowe role filmowe, jak również błyskotliwe występy estradowe, ugruntowała jej status jako jednej z najważniejszych postaci kultury XX wieku. Jako ikona kina i stylu, a także symbol oporu przeciwko totalitaryzmowi, Marlene Dietrich pozostawiła po sobie trwałe dziedzictwo, które inspiruje kolejne pokolenia do pielęgnowania własnej autentyczności i wyrażania swoich przekonań.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Marlene_Dietrich