Maria Montessori, urodzona 31 sierpnia 1870 roku, była włoską lekarką i pedagożką, której innowacyjna metoda edukacyjna zrewolucjonizowała podejście do nauczania dzieci na całym świecie. Jako jedna z pierwszych kobiet we Włoszech z dyplomem lekarskim, w wieku 81 lat zmarła 6 maja 1952 roku, pozostawiając po sobie dziedzictwo w postaci stworzonej przez siebie autorskiej metody nauczania. Jej życie naznaczone było nie tylko przełomowymi osiągnięciami naukowymi, ale także walką o prawa kobiet i zaangażowaniem na rzecz pokoju na świecie.
W sierpniu 2025 roku Maria Montessori obchodziłaby 155. rocznicę swoich urodzin. W wieku 81 lat, na dzień 6 maja 1952 roku, zmarła w Noordwijk w Holandii, gdzie mieszkała z dala od ojczyzny, którą musiała opuścić ze względów politycznych. Jej działalność naukowa i społeczna uczyniły ją jedną z najbardziej wpływowych postaci XX wieku w dziedzinie edukacji.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na dzień 6 maja 1952 roku Maria Montessori miała 81 lat.
- Żona/Mąż: Nie wyszła za mąż.
- Dzieci: Miała jednego syna, Mario Montessori.
- Zawód: Lekarka, pedagożka, innowatorka w dziedzinie edukacji.
- Główne osiągnięcie: Stworzenie i popularyzacja metody edukacyjnej znanej jako metoda Montessori.
Podstawowe informacje o Marii Montessori
Maria Montessori przeszła do historii jako pionierka w dziedzinie pedagogiki, łącząc w swojej pracy wiedzę medyczną z pasją do edukacji. Ukończyła Szkołę Medyczną na Uniwersytecie Rzymskim La Sapienza w 1896 roku, uzyskując dyplom lekarza z wyróżnieniem. Była jedną z pierwszych kobiet we Włoszech, które zdobyły wykształcenie medyczne. Przez całe swoje życie zawodowe pozostawała aktywna jako lekarka i pedagożka, a uzyskana wiedza medyczna stanowiła naukową podstawę dla jej autorskiej metody nauczania, która zyskała światowe uznanie jako metoda Montessori.
Rodzina i życie prywatne Marii Montessori
W życiu Marii Montessori kluczowe wsparcie okazywała jej matka, która była jej największą ostoją, podczas gdy ojciec początkowo nie aprobował jej ambitnych planów edukacyjnych. 31 marca 1898 roku na świat przyszedł jej jedyny syn, Mario Montessori. Jego ojcem był lekarz Giuseppe Montesano. Ze względu na panujące wówczas konwenanse społeczne oraz presję ze strony rodziny ojca, narodziny Mario były utrzymywane w tajemnicy. Maria Montessori nigdy nie wyszła za mąż za ojca swojego dziecka. W tamtych czasach zamążpójście wiązałoby się dla niej z koniecznością rezygnacji z pracy zawodowej i kariery naukowej, na co nie chciała się zgodzić.
Kariera zawodowa i działalność naukowa Marii Montessori
Droga edukacyjna Marii Montessori była pełna wyzwań i przełamywania barier. Już w wieku 13 lat, około 1883/1884 roku, zapisała się do męskiej szkoły technicznej Regia Scuola Tecnica Michelangelo Buonarroti, co było niezwykłym osiągnięciem w tamtych czasach. Początkowo marzyła o karierze inżyniera. Jej aspiracje do studiów medycznych napotykały na znaczący opór ze strony środowiska akademickiego; profesor Guido Baccelli stanowczo odradzał jej takie studia. Aby móc rozpocząć naukę medycyny, Maria najpierw musiała zdobyć dyplom z nauk przyrodniczych, co udało jej się w 1892 roku.
Okres studiów medycznych był dla niej czasem doświadczania dyskryminacji. Jako kobieta na uczelni medycznej, musiała mierzyć się z wrogością ze strony kolegów i profesorów. Jednym z przykładów tej dyskryminacji było konieczność przeprowadzania sekcji zwłok samotnie, po godzinach zajęć, ponieważ uznano za niestosowne, by kobieta przebywała w obecności nagiego ciała w towarzystwie mężczyzn. Te trudne doświadczenia nie zniechęciły jej jednak do dalszej pracy.
Przełom w jej karierze nastąpił 6 stycznia 1907 roku, kiedy to otworzyła pierwszą „Casa dei Bambini” (Dom Dziecięcy) w biednej dzielnicy Rzymu, San Lorenzo. Miejsce to stało się azylem dla około 50-60 dzieci robotników. W latach 1896–1901 Maria Montessori poświęciła się badaniom nad dziećmi z opóźnieniami poznawczymi i niepełnosprawnościami. Te badania doprowadziły ją do kluczowego wniosku, że problemy tych dzieci mają podłoże bardziej pedagogiczne niż medyczne. W 1900 roku objęła stanowisko współdyrektorki Scuola Magistrale Ortofrenica. Tam jej podopieczni, wcześniej uznawani za „nieedukowalnych”, z powodzeniem zdawali egzaminy państwowe na poziomie swoich zdrowych rówieśników, co było dowodem skuteczności jej podejścia.
Osiągnięcia i międzynarodowe uznanie Marii Montessori
W 1909 roku Maria Montessori opublikowała swoje najważniejsze dzieło, książkę zatytułowaną „Il Metodo della Pedagogia Scientifica…”. Publikacja ta błyskawicznie zyskała międzynarodowy rozgłos i została przetłumaczona na wiele języków, co świadczy o jej uniwersalnym przesłaniu i znaczeniu. Do 1912 roku szkoły działające w oparciu o jej metodę funkcjonowały już w Paryżu i innych europejskich miastach. Plany otwarcia placówek obejmowały tak odległe zakątki świata, jak Argentyna, Chiny, Indie, Japonia czy Stany Zjednoczone, co podkreśla globalny zasięg jej wpływu.
Warto wiedzieć: Metoda Montessori, dzięki swojej skuteczności i uniwersalności, stała się inspiracją dla systemów edukacyjnych na całym świecie, a jej nauczanie jest praktykowane do dziś.
Działalność społeczna i filozofia Marii Montessori
W późniejszych latach swojego życia Maria Montessori stała się gorącą orędowniczką pokoju na świecie. Była głęboko przekonana, że odpowiednia edukacja dzieci jest jedynym skutecznym sposobem na wyeliminowanie wojen. Jej zaangażowanie społeczne sięgało jednak dalej. Już w 1896 roku reprezentowała Włochy na Międzynarodowym Kongresie Praw Kobiet w Berlinie, gdzie wygłosiła przemówienie na temat praw socjalnych i równych płac dla kobiet. Podczas swojego pobytu w Indiach w latach 40. XX wieku, rozwinęła koncepcję „edukacji kosmicznej”. Ta koncepcja miała na celu nauczenie dzieci zrozumienia współzależności wszystkich elementów natury i ludzkości.
Wyzwania życiowe i wygnanie Marii Montessori
II wojna światowa postawiła Marię Montessori przed nowymi wyzwaniami. Jako obywatelka Włoch, kraju uznawanego za wrogie, została internowana przez Brytyjczyków w Indiach. Paradoksalnie, ten okres przymusowego pobytu pozwolił jej na intensywną pracę nad dalszym rozwojem swojej metody, co przyniosło nieoczekiwane rezultaty. Wcześniej, choć początkowo wspierana przez rząd Benito Mussoliniego, Maria Montessori ostatecznie popadła w konflikt z reżimem faszystowskim. Odmówiła podporządkowania swoich szkół ideologii faszystowskiej, co skutkowało zamknięciem wszystkich jej placówek we Włoszech w 1934 roku.
Ciekawostki z życia Marii Montessori
W czasach studiów medycznych Maria Montessori wypracowała nietypowy nawyk – zaczęła palić tytoń. Robiła to, aby zamaskować odrażający zapach formaldehydu, który towarzyszył jej podczas samotnych sekcji zwłok wykonywanych nocami. Warto wspomnieć o proroczych słowach, które wypowiedziała jako mała dziewczynka. Kiedy nauczycielka poprosiła ją o opisanie życia sławnej kobiety, którą chciałaby naśladować, odpowiedziała: „Nigdy nią nie będę. Zbyt mocno dbam o dzieci przyszłości, by dodawać kolejną biografię do listy”.
Maria Montessori jest również znana z wprowadzenia innowacji w wyposażeniu szkolnym. Jako pierwsza zastosowała w klasach lekkie, małe stoliki i krzesła, które dzieci mogły samodzielnie przesuwać. Wcześniej w szkołach dominowały ciężkie, przytwierdzone do podłogi ławy. Jej zaskakujące obserwacje dotyczące zachowań dzieci wykazały, że preferują one zajęcia praktyczne, takie jak mycie rąk czy zamiatanie, a także specjalistyczne pomoce naukowe, od tradycyjnych zabawek czy słodyczy. Wśród jej najsłynniejszych wynalazków edukacyjnych znalazły się litery wycięte z papieru ściernego, które pozwalały dzieciom poznawać alfabet poprzez dotyk, co stanowiło znaczący krok w sensorycznym uczeniu się.
Kluczowe daty w życiu Marii Montessori
- 1870: Narodziny Marii Montessori w Chiaravalle, Włochy.
- 1892: Uzyskanie dyplomu z nauk przyrodniczych.
- 1896: Uzyskanie dyplomu lekarza z wyróżnieniem na Uniwersytecie Rzymskim La Sapienza.
- 1898: Narodziny syna, Mario Montessori.
- 1900: Zostanie współdyrektorką Scuola Magistrale Ortofrenica.
- 1907: Otwarcie pierwszej „Casa dei Bambini” w Rzymie.
- 1909: Publikacja przełomowej książki „Il Metodo della Pedagogia Scientifica…”.
- 1912: Szkoły Montessori działają już w Paryżu i innych miastach Europy, z planami ekspansji globalnej.
- 1934: Zamknięcie placówek Montessori we Włoszech z powodu konfliktu z reżimem faszystowskim.
- Lata 40. XX wieku: Rozwój koncepcji „edukacji kosmicznej” podczas pobytu w Indiach.
- II wojna światowa: Internowanie w Indiach.
- 1952: Śmierć Marii Montessori w Noordwijk, Holandia.
Najważniejsze osiągnięcia i publikacje
- Stworzenie autorskiej metody nauczania znanej jako metoda Montessori.
- Publikacja przełomowej książki „Il Metodo della Pedagogia Scientifica…”, która zyskała międzynarodowy rozgłos.
- Otwarcie pierwszej „Casa dei Bambini” (Dom Dziecięcy) w Rzymie, rewolucjonizując podejście do edukacji przedszkolnej.
- Praca z dziećmi z opóźnieniami poznawczymi i niepełnosprawnościami, wykazująca ich potencjał edukacyjny.
- Rozwój koncepcji „edukacji kosmicznej”.
- Działalność na rzecz praw kobiet i pokoju na świecie.
Wpływ na edukację i społeczeństwo
Maria Montessori, jako lekarka i pedagożka, wywarła trwały wpływ na światową edukację. Jej metoda, oparta na obserwacji dzieci i szacunku dla ich naturalnego rozwoju, podkreśla znaczenie samodzielności, wolności wyboru w ramach ustalonej struktury oraz indywidualnego tempa nauki. Narzędzia i materiały edukacyjne stworzone przez Montessori, takie jak litery z papieru ściernego czy dopasowane do wzrostu dziecka meble, stały się ikonami pedagogiki. Jej idee dotyczące edukacji kosmicznej i roli dziecka w budowaniu pokoju nadal inspirują pokolenia pedagogów i rodziców na całym świecie.
Podsumowując, kluczową lekcją płynącą z życia Marii Montessori jest wiara w potencjał każdego dziecka i znaczenie stworzenia mu środowiska, w którym może swobodnie rozwijać swoje naturalne zdolności. Jej empatyczne podejście do edukacji pozostaje inspiracją dla budowania lepszego świata poprzez wspieranie najmłodszych.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Maria_Montessori
