Johann Strauss: Król Walca, Syn, Twórca „Nietoperza”

1

Johann Strauss II, powszechnie znany i uwielbiany na całym świecie jako „Król Walca”, był wybitnym austriackim kompozytorem muzyki lekkiej, skrzypkiem i dyrygentem. Urodzony 25 października 1825 roku, zmarł 3 czerwca 1899 roku, w wieku 73 lat. Jego utwory, cechujące się lekkością, elegancją i niepowtarzalnym wiedeńskim urokiem, do dziś stanowią kwintesencję muzyki tanecznej i operetkowej. Mimo początkowych przeszkód ze strony ojca, który widział dla niego przyszłość w bankowości, młody Johann z determinacją podążył za swoją pasją, stając się jednym z najbardziej rozpoznawalnych i wpływowych kompozytorów w historii muzyki. Jego życie osobiste, naznaczone trzema małżeństwami, było równie burzliwe, co jego kariera artystyczna, jednak nigdy nie przeszkodziło mu to w tworzeniu arcydzieł.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na czerwiec 1899 roku miał 73 lata.
• Żona/Mąż: Trzykrotnie żonaty: z Henriettą Treffz, Angeliką Dittrich i Adele Deutsch.
• Dzieci: Brak informacji o dzieciach.
• Zawód: Kompozytor muzyki lekkiej, skrzypek, dyrygent.
• Główne osiągnięcie: Uznawany za „Króla Walca”, autor ponad 500 kompozycji tanecznych i operetkowych, w tym słynnego walca „Nad pięknym modrym Dunajem”.

Johann Strauss II – Król Walca

Podstawowe informacje o Johannie Straussie II

Johann Baptist Strauss II, który zyskał światową sławę pod mianem „Króla Walca”, urodził się 25 października 1825 roku w St Ulrich, niedaleko Wiednia. Swoje życie zakończył 3 czerwca 1899 roku, przeżywszy 73 lata. Był austriackim kompozytorem muzyki lekkiej, cenionym skrzypkiem i dyrygentem, którego dorobek obejmuje ponad 500 utworów, w tym walce, polki, kadryle, a także kilka operetek i jeden balet. Jego twórczość na stałe wpisała się w kanon muzyki klasycznej i rozrywkowej.

Johann Strauss II zyskał światową sławę jako „Król Walca”, tworząc niezliczone arcydzieła muzyki tanecznej i operetkowej. Pochodzący z katolickiej rodziny, Strauss miał węgierskie korzenie, co stało się przedmiotem późniejszych manipulacji historycznych, gdy naziści próbowali ukryć jego pochodzenie poprzez fałszerstwa dokumentów.

Rodzina i życie prywatne Johanna Straussa II

Johann Strauss II był pierworodnym synem słynnego kompozytora Johanna Straussa I i jego pierwszej żony, Marii Anny Streim. Miał dwóch młodszych braci, Josefa i Eduarda, którzy również zostali kompozytorami muzyki lekkiej. Początkowo ojciec kategorycznie sprzeciwiał się muzycznej karierze syna, marząc dla niego o stabilnej przyszłości w bankowości. Gdy odkrył, że chłopiec potajemnie ćwiczy grę na skrzypcach, stosował wobec niego kary fizyczne.

Pełne zaangażowanie Johanna Straussa II w karierę muzyczną stało się możliwe dopiero po odejściu ojca od rodziny. Młody kompozytor mógł rozpocząć naukę przy pełnym wsparciu matki. Życie osobiste kompozytora było burzliwe, naznaczone trzema małżeństwami. W 1862 roku poślubił śpiewaczkę Henriettę Treffz, z którą pozostał w związku aż do jej śmierci w 1878 roku. Sześć tygodni po jej odejściu ożenił się z aktorką Angeliką Dittrich, jednak drugie małżeństwo okazało się nieszczęśliwe. Aby móc ponownie się ożenić, Johann Strauss II musiał podjąć drastyczne kroki: zmienić wyznanie i narodowość, uzyskując obywatelstwo Saxe-Coburg-Gotha w 1887 roku. W sierpniu tego samego roku poślubił Adele Deutsch, która odegrała kluczową rolę jako jego muza i wsparcie w późnych latach twórczości.

Kariera zawodowa Johanna Straussa II

Edukację muzyczną Johann Strauss II rozpoczął potajemnie pod okiem Franza Amona, pierwszego skrzypka w orkiestrze swojego ojca. Mimo początkowych trudności i prób sabotowania jego kariery przez ojca, młody kompozytor zadebiutował jako samodzielny twórca w październiku 1844 roku w kasynie Dommayera w Hietzing, odnosząc ogromny sukces. Rok później otrzymał prestiżowe stanowisko kapelmistrza 2. Wiedeńskiego Pułku Obywatelskiego, co stanowiło znaczący krok w jego karierze.

Podczas rewolucji 1848 roku Johann Strauss II opowiedział się po stronie rewolucjonistów, co skutkowało jego aresztowaniem za publiczne granie „Marsylianki”. Po śmierci ojca w 1849 roku, Johann połączył obie orkiestry, tworząc potężny zespół i rozpoczynając intensywną działalność koncertową. Aby odzyskać względy monarchii, dedykował cesarzowi Franciszkowi Józefowi I marsze patriotyczne. Ostatecznie, w 1863 roku, otrzymał upragniony tytuł dyrektora muzyki na balach dworskich (KK Hofballmusikdirektor), co było ukoronowaniem jego starań i potwierdzeniem jego pozycji w wiedeńskim świecie muzycznym.

Kluczowe momenty w karierze Johanna Straussa II:

• 1844: Debiut jako kompozytor w kasynie Dommayera w Hietzing.
• 1845: Objęcie stanowiska kapelmistrza 2. Wiedeńskiego Pułku Obywatelskiego.
• 1848: Aresztowanie za publiczne granie „Marsylianki” podczas rewolucji.
• 1849: Połączenie orkiestr ojca i własnej po śmierci Johanna Straussa I.
• 1863: Otrzymanie tytułu dyrektora muzyki na balach dworskich (KK Hofballmusikdirektor).

Najsłynniejsze dzieła i muzyka Johanna Straussa II

Muzyka Johanna Straussa II to synonim elegancji i radości życia, a jego walce stały się ikoną wiedeńskiej kultury. Do jego najbardziej rozpoznawalnych utworów należą walce „Nad pięknym modrym Dunajem” (The Blue Danube) oraz „Walc Cesarski” (Kaiser-Walzer), które do dziś stanowią kwintesencję muzyki tanecznej. Strauss skomponował również słynne „Opowieści Lasku Wiedeńskiego” oraz energetyczną „Tritsch-Tratsch-Polka”, utwory uwielbiane za swoją melodyjność i żywiołowość.

W dziedzinie operetki Johann Strauss II stworzył dzieła, które stanowią filary repertuaru. Najwybitniejsze z nich to „Zemsta nietoperza” (Die Fledermaus) oraz „Baron cygański” (Der Zigeunerbaron), które do dziś cieszą się niesłabnącą popularnością na scenach całego świata. Richard Wagner uwielbiał jego walc „Wino, kobieta i śpiew”, a Johannes Brahms, będący jego bliskim przyjacielem, złożył mu niecodzienny hołd, podpisując kiedyś na wachlarzu żony Straussa nuty „Nad pięknym modrym Dunajem” z dopiskiem: „Niestety NIE autorstwa Johannesa Brahmsa”.

Najważniejsze dzieła Johanna Straussa II:

• Walce: „Nad pięknym modrym Dunajem”, „Walc Cesarski”, „Opowieści Lasku Wiedeńskiego”.
• Polki: „Tritsch-Tratsch-Polka”.
• Operetki: „Zemsta nietoperza”, „Baron cygański”.

Międzynarodowe sukcesy i podróże Johanna Straussa II

Międzynarodowa sława Johanna Straussa II nie ograniczała się do Europy. W latach 1856–1865 co roku odwiedzał Rosję, gdzie występował w Pawilonie Vauxhall w Pawłowsku, zdobywając tam ogromną popularność. W 1872 roku udał się do Stanów Zjednoczonych na zaproszenie Patricka Gilmore’a, jednego z najbardziej prominentnych organizatorów koncertów w Ameryce. Podczas Międzynarodowego Festiwalu Muzycznego w Bostonie Johann Strauss II dyrygował niezwykłym „Monster Concert”, gromadzącym ponad 1000 wykonawców. Jego popularność w USA była tak ogromna, że fanki masowo prosiły o pukle jego włosów, co skłoniło jego lokaja do rozdawania fragmentów futra z czarnego nowofundlanda kompozytora jako „autentycznych włosów Straussa”.

Zdrowie i śmierć Johanna Straussa II

Przez całe życie Johann Strauss II zmagał się z licznymi problemami zdrowotnymi, w tym z hipochondrią oraz różnymi fobiami. W 1853 roku, pod wpływem ogromnego obciążenia pracą i presji, przeszedł załamanie nerwowe, co zmusiło go do przekazania prowadzenia orkiestry swojemu bratu, Josefowi, aby mógł skupić się na leczeniu i odpoczynku. Pomimo tych trudności, jego twórczość nie ustawała.

Zmarł 3 czerwca 1899 roku w Wiedniu w wyniku zapalenia płuc. W chwili śmierci kompozytor pracował nad baletem „Aschenbrödel”, który pozostał niedokończony. Jego uroczystości pogrzebowe odbyły się z wielkim honorem, a Johann Strauss II został pochowany na Cmentarzu Centralnym w Wiedniu (Zentralfriedhof).

Kontrowersje i dziedzictwo Johanna Straussa II

Bracia Josef i Eduard zawarli umowę, zgodnie z którą ten, który przeżyje drugiego, miał zniszczyć ich wspólne archiwa. W 1907 roku Eduard Strauss spełnił tę obietnicę, spalając ogromną część oryginalnych archiwów orkiestrowych w fabryce pieców, co stanowiło znaczącą stratę dla historii muzyki. Johann Strauss II musiał również mierzyć się z konkurencją w dziedzinie operetki, zwłaszcza z wielkimi sukcesami Jacques’a Offenbacha.

Dziedzictwo Johanna Straussa II jest żywe do dziś. W Wiedniu znajduje się jego dawna rezydencja przy Praterstrasse, która stanowi część Muzeum Wiednia. Jego postać stała się inspiracją dla twórców filmowych – Alfred Hitchcock nakręcił o nim film biograficzny „Waltzes from Vienna” (1934), a Walt Disney stworzył film „The Waltz King” (1963). Tradycja prowadzenia orkiestry ze skrzypcami w ręku (tzw. Vorgeiger) jest do dziś kontynuowana, między innymi podczas Koncertów Noworocznych. Jego dziedzictwo jest corocznie celebrowane przez Filharmoników Wiedeńskich, którzy pielęgnują pamięć o Królu Walca.

Filmy inspirowane życiem Johanna Straussa II:

• „Waltzes from Vienna” (1934), reż. Alfred Hitchcock.
• „The Waltz King” (1963), reż. Walt Disney.

Johann Strauss II, Król Walca, pozostawił po sobie niezatarte piętno w historii muzyki, tworząc dzieła o uniwersalnym uroku, które do dziś inspirują i bawią słuchaczy na całym świecie. Jego życie, naznaczone zarówno geniuszem, jak i osobistymi wyzwaniami, uczy nas o sile pasji i determinacji w dążeniu do artystycznego spełnienia, a jego muzyka na zawsze pozostanie symbolem wiedeńskiej elegancji i radości życia.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Johann_Strauss_II