Igor Strawiński: Kompozytor, orkiestra, życie i twórczość.

2

Igor Fiodorowicz Strawiński, urodzony 17 czerwca 1882 roku w Oranienbaumie, jest postacią monumentalną dla muzyki XX wieku. Uznawany za jednego z najwybitniejszych i najbardziej wpływowych kompozytorów tego stulecia, a także kluczową postać muzycznego modernizmu, Strawiński zasłynął z dzieł, które zrewolucjonizowały myślenie o rytmice i formie muzycznej. Kompozytor, który zmarł 6 kwietnia 1971 roku w Nowym Jorku w wieku 88 lat, pozostawił po sobie bogate dziedzictwo artystyczne, w tym legendarne balety jak „Ognisty ptak” czy „Święto wiosny”. Jego burzliwe życie, naznaczone zmianami obywatelstw i miejsc zamieszkania, odzwierciedlało dynamikę i przemiany epoki.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na kwiecień 1971 roku Igor Strawiński miał 88 lat.
• Żona/Mąż: Jekaterina Nosenko (pierwsza żona), Wiera de Bosset (druga żona).
• Dzieci: Teodor i Soulima (synowie), a także dwoje innych dzieci z pierwszego małżeństwa.
• Zawód: Kompozytor, dyrygent, pianista.
• Główne osiągnięcie: Stworzenie innowacyjnych dzieł muzycznych, które zrewolucjonizowały rytmikę i formę muzyczną, w tym baletów „Ognisty ptak” i „Święto wiosny”.

Igor Strawiński: Życie i Twórczość Wielkiego Kompozytora

Podstawowe Informacje Biograficzne

Igor Fiodorowicz Strawiński przyszedł na świat 17 czerwca 1882 roku w Oranienbaumie, w Imperium Rosyjskim. Jego burzliwe losy i ucieczka przed europejskimi konfliktami sprawiły, że zyskał miano obywatela świata. W 1934 roku uzyskał obywatelstwo francuskie, a w 1945 roku, po przeprowadzce do Stanów Zjednoczonych, przyjął obywatelstwo amerykańskie. Kompozytor zmarł 6 kwietnia 1971 roku w Nowym Jorku, w wieku 88 lat, na skutek obrzęku płuc. Igor Strawiński jest powszechnie uznawany za jednego z najważniejszych i najbardziej wpływowych kompozytorów XX wieku, kluczową postać muzycznego modernizmu, która zrewolucjonizowała myślenie o strukturze rytmicznej i formie muzycznej.

Rodzina i Pochodzenie Igora Strawińskiego

Rodzina Strawińskich wywodziła się ze szlachty polskiej, noszącej herb Sulima. Pierwotnie nazwisko brzmiało „Sulima-Strawiński”, jednak człon „Sulima” został z czasem porzucony. Dzieciństwo przyszłego kompozytora było naznaczone trudnymi relacjami z rodzicami. Igor Strawiński wspominał, że żył w ciągłym strachu przed porywczym ojcem, Fiodorem, śpiewakiem operowym i gwiazdą petersburskiego Teatru Maryjskiego, oraz odczuwał obojętność ze strony matki, Anny. Rodzice nie dostrzegali w synu szczególnego talentu muzycznego, co stanowiło pewien paradoks, biorąc pod uwagę jego późniejsze osiągnięcia.

Pierwsze małżeństwo Igora Strawińskiego zawarł w 1906 roku z Jekatieriną Nosenko, swoją kuzynką. Z tego związku urodziło się czworo dzieci, w tym synowie Teodor i Soulima. W późniejszym okresie życia, po emigracji do Stanów Zjednoczonych, w 1940 roku Strawiński ożenił się z Wierą de Bosset. Ich związek był jednak skomplikowany, gdyż byli ze sobą związani już od lat 20. XX wieku, a przez pewien czas Igor Strawiński prowadził podwójne życie. Warto zaznaczyć, że Wiera de Bosset odziedziczyła po swoim ojcu znaczną fortunę, która pomogła Igorowi Strawińskiemu w trudnych czasach.

Edukacja i Początki Kariery Muzycznej

Zgodnie z wolą rodziców, Igor Strawiński zapisał się w 1901 roku na studia prawnicze na Uniwersytecie w Petersburgu. Sam kompozytor przyznawał, że był marnym studentem i rzadko pojawiał się na wykładach, poświęcając swój czas na samodzielną naukę harmonii i kontrapunktu. Podczas studiów zaprzyjaźnił się z Władimirem Rimskim-Korsakowem, synem słynnego kompozytora Nikołaja Rimskiego-Korsakowa. Ta znajomość okazała się kluczowa dla rozwoju muzycznego Igora. Wielki mistrz odradził mu uczęszczanie do konserwatorium, zamiast tego decydując się na udzielanie mu prywatnych lekcji kompozycji. Lekcje te trwały aż do śmierci Nikołaja Rimskiego-Korsakowa w 1908 roku i miały nieoceniony wpływ na kształtowanie się talentu młodego Igora Strawińskiego.

Pierwsze lata życia Igora Strawińskiego upłynęły w atmosferze artystycznej Petersburga. Przez pierwsze 27 lat życia kompozytor mieszkał w apartamencie przy Kanale Kriukowa, w samym centrum miasta, tuż obok Teatru Maryjskiego. Jego ojciec, Fiodor Strawiński, był tam cenionym basem, co oznaczało, że Igor od najmłodszych lat był zanurzony w świecie opery i muzyki. Ta bliskość sceny i dźwięków z pewnością wpłynęła na jego późniejsze wybory artystyczne. Już jako dziecko Igor Strawiński wykazywał wybitne zdolności czytania nut a vista, co pozwalało mu na studiowanie bogatego repertuaru z ogromnej prywatnej biblioteki ojca. Ta wczesna biegłość w czytaniu partytur była zapowiedzią jego przyszłych sukcesów jako kompozytora i dyrygenta.

Przełom w Karierze: Współpraca z Diagilewem i „Święto wiosny”

Przełomem w karierze Igora Strawińskiego było spotkanie z impresariem Siergiejem Diagilewem. Diagilew, znany z organizacji Baletów Rosyjskich w Paryżu, dostrzegł niezwykły talent młodego kompozytora i zamówił u niego balety. Ta współpraca zaowocowała powstaniem kilku legendarnych dzieł, które na zawsze zmieniły oblicze muzyki i tańca. W 1910 roku powstał „Ognisty ptak”, rok później „Pietruszka”, a w 1913 roku światło dzienne ujrzało dzieło, które miało wywołać jeden z największych skandali w historii muzyki – „Święto wiosny”. Premiera „Święta wiosny” w 1913 roku w Paryżu była wydarzeniem szokującym dla ówczesnej publiczności. Awangardowa muzyka Strawińskiego, charakteryzująca się niezwykłą rytmicznością i dysonansami, w połączeniu z nowatorską choreografią Vaslava Niżyńskiego, wywołała niemal zamieszki na sali. Głośne protesty i wybuchy niezadowolenia były tak silne, że doszło do prawdziwego skandalu. Paradoksalnie jednak, to właśnie ten skandal zapewnił kompozytorowi światową sławę i ugruntował jego pozycję jako innowatora.

Warto wiedzieć: Premiera „Święta wiosny” z 1913 roku jest często określana jako jeden z największych skandali w historii muzyki.

Pierwsze utwory Strawińskiego, powstałe w okresie współpracy z Diagilewem, cechowała silna inspiracja rosyjskim folklorem i poezją ludową. Okres ten, trwający od 1913 do 1920 roku, charakteryzował się czerpaniem z bogactwa rosyjskiej kultury. Powstały wówczas takie dzieła jak „Lis” (1916) czy „Wesele” (1923), które wciąż nawiązywały do tradycji muzycznej Rosji, choć już z nowym, charakterystycznym dla Strawińskiego podejściem do rytmu i harmonii. Po przeprowadzce do Francji, kompozytor wkroczył w nowy etap swojej twórczości, znany jako okres neoklasyczny, który trwał od 1920 do 1951 roku. Strawiński zwrócił się wówczas ku estetyce XVIII wieku, wykorzystując klasyczne formy muzyczne, takie jak forma sonatowa, czego przykładem jest „Oktet” z 1923 roku. Tematyka jego dzieł często czerpała z mitologii greckiej, czego dowodzą takie kompozycje jak „Król Edyp” (1927) czy „Apollo i muzy” (1927). W późniejszym wieku, w latach 1954–1968, Igor Strawiński zaskoczył świat muzyczny, przyjmując technikę dwunastotonową (dodekafonię) Arnolda Schoenberga, co świadczyło o jego nieustającej otwartości na nowe eksperymenty i poszukiwania artystyczne.

Dalsza Kariera, Dyrygentura i Działalność Literacka

Igor Strawiński nie ograniczał się jedynie do komponowania. Aktywnie występował również jako dyrygent własnych utworów, co pozwalało mu na bezpośrednią interpretację swojej muzyki przed publicznością na całym świecie. Jego działalność jako pianisty również była istotna, umożliwiając mu bliższe poznanie własnych kompozycji i dzielenie się nimi z innymi. Ten wielowymiarowy talent sprawił, że Strawiński stał się postacią wszechstronną w świecie muzyki. Poza działalnością wykonawczą, Igor Strawiński pozostawił po sobie bogatą spuściznę pisarską. Napisał autobiografię, serię wykładów oraz sześć tomów wspomnień, które powstały we współpracy z jego przyjacielem i asystentem, Robertem Craftem. Te pisma stanowią cenne źródło wiedzy o jego życiu, procesie twórczym i poglądach na muzykę.

W latach 20. XX wieku Igor Strawiński przeszedł głęboki kryzys religijny, który zaowocował powrotem do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Ten duchowy zwrot wpłynął na powstanie wielu dzieł o charakterze sakralnym, które charakteryzują się głęboką refleksją i wzniosłością. Przykładem może być „Symfonia psalmów”, dzieło o niezwykłej sile wyrazu. Warto również wspomnieć o kontrowersjach, które towarzyszyły jego twórczości. Strawiński był często krytykowany przez współczesnych mu zwolenników za „zdradę” poprzednich stylów. Jego nagłe przejścia od rosyjskiego folkloru do neoklasycyzmu, a później do serializmu, budziły konsternację i niezrozumienie u części krytyków, którzy nie nadążali za jego artystyczną ewolucją. Niemniej jednak, właśnie ta ciągła zmiana i poszukiwanie nowych środków wyrazu uczyniły go tak wybitnym i wpływowym kompozytorem.

Dziedzictwo i Uznanie Igora Strawińskiego

Dziedzictwo Igora Strawińskiego jest niepodważalne. Jest on powszechnie uznawany za jednego z najważniejszych i najbardziej wpływowych kompozytorów XX wieku. Jego innowacyjne podejście do rytmu, harmonii i formy muzycznej wywarło fundamentalny wpływ na kolejne pokolenia muzyków i kompozytorów. W 1998 roku prestiżowy magazyn „Time” umieścił Igora Strawińskiego na liście 100 najbardziej wpływowych ludzi stulecia, co stanowi potwierdzenie jego statusu jako ikony kultury XX wieku. Jego dzieła, takie jak „Ognisty ptak”, „Pietruszka” czy „Święto wiosny”, są nadal wykonywane na całym świecie, wzbudzając podziw i inspirując kolejne pokolenia słuchaczy i artystów. Choć zmarł 6 kwietnia 1971 roku w Nowym Jorku, jego muzyka żyje i nadal kształtuje współczesną scenę muzyczną, będąc nieśmiertelnym świadectwem jego geniuszu.

Kluczowe Dzieła i Etapy Twórczości

Okresy twórczości Igora Strawińskiego

• Okres rosyjski (1913–1920): Czerpanie z rosyjskiego folkloru i poezji ludowej (np. „Lis” 1916, „Wesele” 1923).
• Okres neoklasyczny (1920–1951): Zwrot ku estetyce XVIII wieku, wykorzystanie form sonatowych (np. „Oktet” 1923) i tematów z mitologii greckiej (np. „Król Edyp” 1927, „Apollo i muzy” 1927).
• Okres seryjny (1954–1968): Przyjęcie techniki dwunastotonowej (dodekafonia) Arnolda Schoenberga.

Najważniejsze współprace

• Współpraca z impresariem Siergiejem Diagilewem, która zaowocowała powstaniem baletów dla Ballets Russes w Paryżu.

Ciekawostki z Życia Igora Strawińskiego

• Już jako dziecko wykazywał wybitne umiejętności czytania nut a vista, co pozwalało mu na studiowanie bogatego repertuaru z prywatnej biblioteki ojca.
• W latach 20. XX wieku przeszedł kryzys religijny, który zaowocował powrotem do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, wpływając na jego twórczość sakralną.
• Przez pierwsze 27 lat życia mieszkał w apartamencie przy Kanale Kriukowa w Petersburgu, w pobliżu Teatru Maryjskiego, gdzie jego ojciec występował jako bas.

Nagrody i Wyróżnienia

Igor Strawiński, jako jeden z najbardziej wpływowych kompozytorów XX wieku, doczekał się licznych nagród i wyróżnień. Choć w dostarczonych faktach nie ma szczegółowego katalogu jego nagród, podkreślono jego znaczenie historyczne i kulturowe. W 1998 roku prestiżowy magazyn „Time” umieścił go na liście 100 najbardziej wpływowych ludzi stulecia, co stanowi wyraz globalnego uznania dla jego dorobku. Ta nominacja potwierdza jego status ikony kultury XX wieku, a jego muzyka nadal inspiruje i kształtuje współczesną scenę muzyczną.

Podsumowanie

Igor Fiodorowicz Strawiński, poprzez swoją odwagę w eksplorowaniu nowych stylistyk i nieustanne poszukiwania artystyczne, pozostaje inspirującym wzorem dla każdego, kto dąży do przełamywania konwencji i tworzenia dzieł o trwałej wartości. Jego wkład w muzykę XX wieku jest nieoceniony, a jego dzieła nadal fascynują i ewoluują, potwierdzając jego status jako jednego z największych innowatorów w historii muzyki.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Igor_Stravinsky