Martin Heidegger, urodzony 26 września 1889 roku w Meßkirch, był jednym z najbardziej wpływowych, ale i kontrowersyjnych filozofów XX wieku. Jego prace, które dotykały zagadnień od metafizyki po filozofię technologii, ukształtowały kluczowe nurty myśli, takie jak fenomenologia, hermeneutyka i egzystencjalizm. W wieku 86 lat, 26 maja 1976 roku, zmarł w Fryburgu Bryzgowijskim, pozostawiając po sobie dorobek intelektualny, który do dziś budzi żywe dyskusje. Wśród jego studentów znaleźli się wybitni intelektualiści, w tym Hannah Arendt, z którą łączyła go złożona relacja.
Jako niemiecki filozof, Martin Heidegger przez całe życie poszukiwał odpowiedzi na fundamentalne pytania dotyczące sensu bycia i ludzkiej egzystencji. Jego najbardziej znanym dziełem jest „Bycie i czas” (Sein und Zeit), opublikowane w 1927 roku, które zrewolucjonizowało sposób myślenia o ludzkiej egzystencji, wprowadzając kluczowe pojęcia, takie jak „Dasein” (bycie-tu-oto) i „bycie-w-świecie”. Te koncepcje stanowią trzon jego filozofii i są kluczem do zrozumienia jego analizy bycia bytu.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na maj 2024 roku, Martin Heidegger miałby 134 lata.
- Żona/Mąż: Elfriede Petri.
- Dzieci: Dwóch synów (nie znaleziono danych o imionach w dostarczonym tekście).
- Zawód: Filozof, profesor uniwersytecki.
- Główne osiągnięcie: Publikacja dzieła „Bycie i czas” (Sein und Zeit) w 1927 roku, które zrewolucjonizowało filozofię XX wieku.
Martin Heidegger: Podstawowe informacje biograficzne
Dane osobowe i pochodzenie
Martin Heidegger urodził się 26 września 1889 roku w Meßkirch, niewielkiej, wiejskiej miejscowości w Wielkim Księstwie Badenii. Jego rodzina była głęboko zakorzeniona w tradycji katolickiej; ojciec, Friedrich Heidegger, pełnił funkcję zakrystiana w lokalnym kościele. To religijne wychowanie stanowiło jeden z pierwszych, kształtujących wpływów na młodego Martina.
Okres życia i śmierci
Filozof zmarł 26 maja 1976 roku w Fryburgu Bryzgowijskim, w wieku 86 lat. Jego długie życie pozwoliło mu na stworzenie obszernego i wpływowego dorobku intelektualnego. Fryburg Bryzgowijski był również miejscem jego wieloletniej kariery akademickiej.
Tożsamość filozoficzna i główne obszary zainteresowań
Martin Heidegger jest powszechnie uznawany za jednego z najważniejszych niemieckich filozofów XX wieku. Jego wkład był kluczowy dla rozwoju fenomenologii, hermeneutyki oraz egzystencjalizmu. Jego prace cechowała niezwykła wszechstronność, obejmując metafizykę, sztukę, religię, język, ontologię, poezję i filozofię technologii. Heidegger konsekwentnie poszukiwał głębszego zrozumienia sensu bycia i ludzkiej egzystencji.
Wykształcenie akademickie
Droga naukowa Martina Heideggera rozpoczęła się na Uniwersytecie we Fryburgu, gdzie w 1914 roku uzyskał stopień doktora. Dwa lata później, w 1916 roku, zakończył proces habilitacji, co otworzyło mu drogę do kariery akademickiej. Jego wykształcenie stanowiło solidną podstawę dla dalszych, rewolucyjnych dociekań filozoficznych.
Rodzina i życie prywatne Martina Heideggera
Pochodzenie rodzinne i rodzice
Martin Heidegger był synem Johanny (z domu Kempf) i Friedricha Heideggera. Ojciec, jako zakrystian, wychowywał rodzinę w silnie zakorzenionej atmosferze katolickiej, co stanowiło jeden z wczesnych wpływów na młodego Martina.
Relacje osobiste (Hannah Arendt)
Jedną z najbardziej znaczących, a zarazem skomplikowanych relacji w życiu Martina Heideggera była jego więź z Hannah Arendt. W latach 1924–1928, gdy Arendt była jego studentką, łączyła ich głęboka relacja osobista i intelektualna. Arendt, która sama stała się wybitną filozofką, pozostawała pod znaczącym wpływem myśli Heideggera, mimo późniejszych trudności i rozbieżności, w tym związanych z jego zaangażowaniem politycznym.
Wczesne powołanie i jego zakończenie
Wczesne lata życia Martina Heideggera naznaczone były poszukiwaniami duchowymi. W 1909 roku wstąpił do seminarium jezuickiego, jednak jego aspiracje do kariery kościelnej zakończyły się stosunkowo szybko. Po zaledwie kilku tygodniach został zwolniony z powodu problemów zdrowotnych, co przekreśliło jego drogę do kapłaństwa.
Kariera akademicka i rozwój filozoficzny
Początki pracy naukowej i inspiracje
Po przerwaniu studiów teologicznych w 1911 roku, Martin Heidegger skierował swoje zainteresowania ku filozofii współczesnej. Kluczowym momentem w jego rozwoju intelektualnym była lektura dzieła Edmunda Husserla, „Badania logiczne”. Inspiracja płynąca z tych prac stanowiła punkt wyjścia dla jego własnych, oryginalnych dociekań filozoficznych.
Przełomowe dzieło „Bycie i czas”
W 1927 roku Martin Heidegger opublikował swoją najważniejszą i najbardziej wpływową książkę: „Sein und Zeit” (Bycie i czas). Dzieło to, które przyniosło mu międzynarodową sławę, stało się fundamentem dla rozwoju egzystencjalizmu i fenomenologii, wprowadzając nowe sposoby rozumienia ludzkiej egzystencji i jej związku z czasem.
Warto wiedzieć: Większość swojego przełomowego dzieła „Bycie i czas” Heidegger napisał w swojej wakacyjnej chacie w Todtnauberg, ciesząc się widokiem na góry.
Kariera profesorska (Marburg, Fryburg)
Kariera akademicka Martina Heideggera nabierała tempa w latach dwudziestych XX wieku. W 1923 roku objął stanowisko profesora nadzwyczajnego na Uniwersytecie w Marburgu. W 1928 roku przyjął prestiżową ofertę objęcia katedry filozofii na Uniwersytecie we Fryburgu, po przejściu Edmunda Husserla na emeryturę.
Okres rektoratu i polityka uniwersytecka
21 kwietnia 1933 roku, po dojściu Adolfa Hitlera do władzy, Martin Heidegger został wybrany rektorem Uniwersytetu we Fryburgu. Funkcję tę sprawował przez rok, realizując w tym czasie program nauczania zgodny z nazistowską polityką kulturalną. Jego rektorat był okresem intensywnych działań, które miały na celu podporządkowanie uczelni nowemu reżimowi.
Późniejsza działalność i status emeryta
Po zakończeniu II wojny światowej i nałożonym na niego zakazie nauczania, Martin Heidegger powrócił na uczelnię w semestrze zimowym 1950–51. Otrzymał wówczas status profesora emerytowanego (emeritus), co pozwoliło mu na kontynuowanie działalności naukowej i wykładowej do 1958 roku.
Kariera akademicka Martina Heideggera – kluczowe etapy
- 1911: Przerwanie studiów teologicznych i zwrot ku filozofii.
- 1914: Uzyskanie stopnia doktora (PhD) na Uniwersytecie we Fryburgu.
- 1916: Ukończenie habilitacji (Dr. phil. hab.).
- 1923: Nominacja na profesora nadzwyczajnego na Uniwersytecie w Marburgu.
- 1927: Publikacja przełomowego dzieła „Bycie i czas” (Sein und Zeit).
- 1928: Objęcie katedry filozofii na Uniwersytecie we Fryburgu po Edmundzie Husserlu.
- 1933–1934: Okres rektoratu na Uniwersytecie we Fryburgu.
- 1950–1958: Działalność jako profesor emerytowany (emeritus).
Zaangażowanie polityczne i okres wojny
Przynależność do partii nazistowskiej (NSDAP)
Jednym z najbardziej obciążających faktów z życia Martina Heideggera jest jego przynależność do Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP). Wstąpił do niej 1 maja 1933 roku i pozostał jej członkiem aż do końca wojny w 1945 roku. Ta decyzja stanowiła fundamentalny zwrot w jego publicznym wizerunku i wywołała liczne kontrowersje.
Deklaracja lojalności politycznej
W listopadzie 1933 roku Martin Heidegger podpisał „Ślubowanie wierności profesorów niemieckich uniwersytetów i szkół wyższych Adolfowi Hitlerowi i państwu narodowosocjalistycznemu”. Ten akt, będący wyrazem poparcia dla ideologii nazistowskiej, jest często przywoływany jako dowód jego głębokiego zaangażowania w ruch narodowosocjalistyczny.
Służba wojskowa w I wojnie światowej
W ostatnim roku I wojny światowej Martin Heidegger odbył dziesięciomiesięczną służbę wojskową. Ze względu na jego stan zdrowia, został przydzielony do jednostki meteorologicznej na froncie zachodnim.
Służba w Volkssturmie
Pod koniec II wojny światowej, jesienią 1944 roku, Martin Heidegger został powołany do Volkssturmu, paramilitarnej organizacji. Został przydzielony do kopania rowów przeciwpancernych wzdłuż Renu.
Kluczowe wydarzenia polityczne i wojskowe
- 1 maja 1933: Wstąpienie do NSDAP.
- Listopad 1933: Podpisanie „Ślubowania wierności profesorów niemieckich… Adolfowi Hitlerowi”.
- Okres I wojny światowej (ostatni rok): Służba wojskowa w jednostce meteorologicznej.
- Jesień 1944: Służba w Volkssturmie (kopanie rowów przeciwpancernych).
- 1945: Koniec II wojny światowej i zakończenie członkostwa w NSDAP.
Kontrowersje i wyzwania w życiorysie
Proces denazyfikacji
Po zakończeniu II wojny światowej, Martin Heidegger stanął przed francuskimi władzami okupacyjnymi, które nałożyły na niego zakaz nauczania. W 1949 roku, po przeprowadzeniu procedur denazyfikacyjnych, został sklasyfikowany jako „Mitläufer” (sympatyk nazizmu). Choć nie był postrzegany jako jeden z głównych zbrodniarzy, jego powiązania z reżimem uniemożliwiły mu pełny powrót do życia akademickiego.
Wywiad „Tylko Bóg może nas uratować” i jego konsekwencje
W 1966 roku Martin Heidegger udzielił słynnego wywiadu dla magazynu „Der Spiegel”, w którym próbował uzasadnić swoje poparcie dla nazizmu. Zgodnie z jego wolą, tekst zatytułowany „Tylko Bóg może nas uratować” został opublikowany dopiero pięć dni po jego śmierci w 1976 roku. Wywiad ten wywołał falę krytyki i pogłębił kontrowersje wokół jego postaci.
Relacja z Alfredem Rosenbergiem
Martin Heidegger aspirował do roli głównego filozofa partii nazistowskiej, pragnąc nadać filozoficzne uzasadnienie ideologii reżimu. Jednak jego ambicje zostały znacząco ograniczone przez opór ze strony Alfreda Rosenberga, który sam ubiegał się o tę pozycję i posiadał większe wpływy w kręgach partyjnych.
Główne kontrowersje związane z Martinem Heideggerem
- Przynależność do NSDAP: Aktywne członkostwo w partii nazistowskiej od 1933 do 1945 roku.
- Rektorat we Fryburgu: Realizacja programu nauczania zgodnego z nazistowską polityką kulturalną (1933–1934).
- Podpisanie deklaracji lojalności: Wyraz poparcia dla Adolfa Hitlera i państwa narodowosocjalistycznego.
- Wywiad dla „Der Spiegel”: Próba uzasadnienia poparcia dla nazizmu, opublikowana pośmiertnie.
- Konflikt z Alfredem Rosenbergiem: Rywalizacja o pozycję głównego filozofa partii nazistowskiej.
Dziedzictwo i wpływ
Miejsca pracy twórczej i inspiracje
Wiele z przełomowych idei Martina Heideggera, w tym kluczowe fragmenty dzieła „Bycie i czas”, powstało w jego wakacyjnej chacie w Todtnauberg. Spokój tej górskiej lokalizacji, z widokiem na otaczającą przyrodę, sprzyjał głębokim rozważaniom filozoficznym.
Wydanie dzieł pośmiertnych
Dorobek filozoficzny Martina Heideggera nie zakończył się wraz z jego śmiercią. Jego druga najważniejsza praca, „Przyczynki do filozofii” (Beiträge zur Philosophie), napisana w latach 1936–1937, została opublikowana dopiero w 1989 roku. To dzieło, podobnie jak wiele innych, ukazało się w ramach planowanego przez niego obszernego zbiorowego wydania jego dzieł.
Skala dorobku filozoficznego
Pod koniec życia Martin Heidegger zaplanował wydanie zbiorowe wszystkich swoich prac, co świadczy o jego świadomości ogromu i znaczenia swojego dorobku. Do 2019 roku edycja ta liczyła już ponad 100 tomów, będąc bliska ukończenia.
Wpływ na uczniów i rozwój myśli filozoficznej
Martin Heidegger był niezwykle wpływowym nauczycielem, który wykształcił wielu wybitnych myślicieli. Wśród jego studentów znaleźli się między innymi Herbert Marcuse, Hans-Georg Gadamer, Hannah Arendt czy Emmanuel Levinas. Myśl filozoficzna Heideggera wywarła fundamentalny wpływ na rozwój filozofii XX wieku.
Kluczowe pojęcia wprowadzone do filozofii (Dasein, bycie-w-świecie)
Jednym z największych wkładów Martina Heideggera do filozofii jest wprowadzenie oraz szczegółowe opracowanie unikalnych pojęć, które zrewolucjonizowały sposób myślenia o ludzkiej egzystencji. Termin „Dasein” stał się centralnym elementem jego ontologii. Koncepcja „bycia-w-świecie” podkreśla nierozerwalny związek człowieka z jego otoczeniem.
Najważniejsze dzieła i pojęcia Martina Heideggera
Przełomowe dzieła
- „Bycie i czas” (Sein und Zeit, 1927): Fundamentalne dzieło analizujące ludzką egzystencję i czas.
- „Przyczynki do filozofii” (Beiträge zur Philosophie, napisane 1936–1937, opublikowane 1989): Druga ważna praca, wydana pośmiertnie.
Kluczowe pojęcia
- Dasein: Specyficzny sposób bycia ludzkiego, byt-w-świecie.
- Bycie-w-świecie: Fundamentalne powiązanie człowieka z jego otoczeniem.
- Czasowość: Kluczowy element struktury Dasein, determinujący jego egzystencję.
- Ontologia: Badanie natury bycia i bytu.
- Fenomenologia: Metoda badania doświadczenia świadomości.
- Hermeneutyka: Teoria interpretacji i rozumienia.
Martin Heidegger pozostaje postacią o ogromnym znaczeniu filozoficznym, której dzieła nadal inspirują i prowokują do myślenia o fundamentalnych kwestiach ludzkiej egzystencji. Jego życiorys, naznaczony zarówno wybitnymi osiągnięciami intelektualnymi, jak i głębokimi kontrowersjami politycznymi, stanowi fascynujący przykład złożoności ludzkiego losu i jego wpływu na myśl filozoficzną.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Czym jest rozumienie dla Heideggera?
Rozumienie dla Heideggera nie jest jedynie procesem intelektualnym, ale fundamentalnym sposobem istnienia bytu ludzkiego. Jest to otwartość na świat i możliwość interpretowania tego, czym się jest i w jakich warunkach się znajduje.
Jakie były idee Heideggera?
Główne idee Heideggera koncentrują się wokół pytania o sens bytu, analizy egzystencjalnej Dasein (bycia-tam) oraz krytyki metafizyki. Podkreślał znaczenie cielesności, skończoności i kontekstu historycznego dla ludzkiego doświadczenia.
Co to jest Dasein?
Dasein, czyli „bycie-tam”, to szczególny rodzaj bytu, który charakteryzuje się tym, że jest on własnym bytem i rozumie swoje istnienie. Jest to byt, dla którego jego własne istnienie jest kwestią, a który jest zawsze „rzucany” w świat i posiada możliwość bycia.
Na czym polega dostrojenie Heideggera?
Dostrojenie (Stimmung) dla Heideggera to fundamentalny sposób bycia w świecie, który poprzedza racjonalne myślenie i nadaje sens wszelkim doświadczeniom. Jest to emocjonalny ton egzystencji, który otwiera na świat i ujawnia nasze bycie-w-świecie.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Martin_Heidegger
