Hedy Lamarr, właściwie Hedwig Eva Maria Kiesler, urodzona 9 listopada 1914 roku w Wiedniu, była niezwykle utalentowaną austriacko-amerykańską aktorką i wynalazczynią. Na dzień dzisiejszy, w lipcu 2024 roku, miałaby 99 lat. Znana przede wszystkim ze swojej olśniewającej urody i niezapomnianych ról filmowych, Lamarr była również współautorką innowacyjnego systemu komunikacji bezprzewodowej, który położył podwaliny pod współczesne technologie, takie jak Wi-Fi i Bluetooth. Jej życie, pełne pasji i przełomowych dokonań, stanowi fascynującą opowieść o kobiecie, która z sukcesem łączyła świat sztuki z dziedziną nauki.
Jako postać o wyjątkowej wszechstronności, Hedy Lamarr wywarła trwały wpływ zarówno na przemysł filmowy, jak i na rozwój technologii. Jej historia, od wczesnych lat w Europie, przez status ikony Hollywood, aż po rolę pionierki w dziedzinie komunikacji bezprzewodowej, jest inspirującym przykładem odwagi, inteligencji i determinacji w dążeniu do celu. To opowieść o talencie, innowacyjności i sile, która przekracza wszelkie konwencje.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na dzień dzisiejszy, w lipcu 2024 roku, miałaby 99 lat.
- Żona/Mąż: Była zamężna sześciokrotnie.
- Dzieci: Miała troje dzieci.
- Zawód: Aktorka, wynalazczyni.
- Główne osiągnięcie: Współtwórczyni systemu komunikacji bezprzewodowej (spread spectrum), stanowiącego podstawę dla Wi-Fi i Bluetooth.
Podstawowe informacje o Hedy Lamarr
Prawdziwe nazwisko Hedy Lamarr brzmiało Hedwig Eva Maria Kiesler. Urodziła się 9 listopada 1914 roku w Wiedniu, wówczas stolicy Austro-Węgier. Jej życie naznaczone było zmianami tożsamości i obywatelstwa. W 1937 roku, za namową Louisa B. Mayera, szefa wytwórni MGM, przyjęła swoje słynne nazwisko sceniczne – Lamarr. Nazwa ta została wybrana na cześć Barbary La Marr, pięknej gwiazdy kina niemego. Przez większość życia jej status obywatelski ulegał zmianom. Do 1938 roku była obywatelką Austrii, przez kolejne 15 lat pozostawała bezpaństwowcem, aby ostatecznie w 1953 roku uzyskać obywatelstwo USA. Hedy Lamarr zmarła 19 stycznia 2000 roku w Casselberry na Florydzie, w wieku 85 lat.
Rodzina i życie prywatne Hedy Lamarr
Hedy Lamarr była jedynym dzieckiem Emila Kieslera, bankiera z Lwowa, oraz Gertrud „Trude” Kiesler, pianistki z Budapesztu. To właśnie ojciec zaszczepił w niej pasję do technologii, zabierając ją na spacery i wyjaśniając działanie różnych urządzeń mechanicznych. Mimo że oboje jej rodzice byli pochodzenia żydowskiego, jej matka przeszła na katolicyzm, wychowując Hedy jako chrześcijankę. W wieku 18 lat poślubiła Friedricha Mandla, trzeciego najbogatszego człowieka w Austrii i znaczącego handlarza bronią. Mandl był chorobliwie zazdrosny, więził ją w zamku Schloss Schwarzenau i zabraniał kontynuowania kariery aktorskiej.
W 1937 roku Hedy Lamarr, według swojej autobiografii, brawurowo uciekła od męża do Paryża, w przebraniu pokojówki. Inne źródła podają, że namówiła Mandla, aby pozwolił jej założyć całą biżuterię na kolację, po czym zniknęła z kosztownościami. Hedy Lamarr była mężatką aż sześciokrotnie, a wszystkie te związki zakończyły się rozwodami. Aktorka miała troje dzieci, które stanowiły istotną część jej życia prywatnego poza blaskiem fleszy.
Kariera aktorska Hedy Lamarr
Kariera aktorska Hedy Lamarr rozpoczęła się w Europie, gdzie pracowała jako „script girl” w Sascha-Film w Wiedniu, fałszując zgodę od matki. Zadebiutowała jako statystka w filmie „Pieniądze na ulicy” (1930), a pierwszą mówioną rolę otrzymała w komedii „Burza w szklance wody” (1931). Przełomowym momentem był rok 1933, kiedy zagrała w czechosłowackim filmie „Ekstaza”. Obraz ten przyniósł jej międzynarodową sławę, ale jednocześnie infamię ze względu na kontrowersyjne sceny nagości oraz zbliżenia twarzy aktorki podczas symulowanego orgazmu. Ten film, mimo kontrowersji, został uznany za dzieło artystyczne i zdobył nagrodę na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji.
W 1937 roku w Londynie Hedy Lamarr spotkała Louisa B. Mayera. Sprytnie wykupiła bilet na ten sam statek do Nowego Jorku co on, czym zaimponowała mu na tyle, że wynegocjowała wysoki kontrakt z Metro-Goldwyn-Mayer. Jej debiut w Hollywood w filmie „Algiers” (1938) wywołał narodową sensację. Mayer promował ją jako „najpiękniejszą kobietę świata”, widząc w niej następczynię Grety Garbo lub Marleny Dietrich. Najbardziej dochodowym filmem w jej karierze okazał się biblijny epos „Samson i Dalila” (1949) w reżyserii Cecila B. DeMille’a, który był największym hitem 1950 roku i zdobył dwa Oscary. Po odejściu z MGM w 1945 roku, Lamarr założyła własną firmę produkcyjną z Jackiem Chertokiem, produkując thrillery „The Strange Woman” (1946) oraz „Dishonored Lady” (1947). Jej kariera zaczęła podupadać w latach 50. po nieudanej produkcji „Loves of Three Queens” (1954) we Włoszech, na której straciła miliony dolarów.
Najważniejsze filmy Hedy Lamarr
- Ekstaza (1933)
- Algiers (1938)
- Zalotnica (1940)
- Lady of the Tropics (1940)
- The Heavenly Body (1944)
- The Strange Woman (1946)
- Dishonored Lady (1947)
- Samson i Dalila (1949)
Wynalazczość Hedy Lamarr
Poza karierą aktorską, Hedy Lamarr wykazała się niezwykłym talentem inżynierskim. Na początku II wojny światowej, wspólnie z kompozytorem George’em Antheilem, opracowała system sterowania radiowego dla alianckich torped. Ich wynalazek, oparty na technologii rozproszonego widma i przeskakiwania częstotliwości (frequency hopping), miał na celu zapobieganie zagłuszaniu sygnału radiowego przez państwa Osi. Dzięki rozproszeniu sygnału na wiele częstotliwości, komunikacja stawała się odporna na przechwycenie i zakłócenia, co było kluczowe dla skuteczności torped kontrolowanych radiowo.
Choć Lamarr i Antheil otrzymali patent na „Tajemny System Komunikacji” w 1942 roku, Marynarka Wojenna USA początkowo zignorowała ich wynalazek. Technologia ta została szerzej wykorzystana dopiero w systemach operacyjnych w 1962 roku, trzy lata po wygaśnięciu patentu, co oznacza, że Lamarr nie czerpała z niego zysków. Pomimo braku komercyjnego sukcesu za życia, opracowane przez nią zasady przeskakiwania częstotliwości stały się fundamentem dla współczesnej komunikacji bezprzewodowej. Dzisiejsze technologie, takie jak Bluetooth oraz wczesne wersje Wi-Fi, bazują na wariantach rozproszonego widma (spread spectrum), które Lamarr współtworzyła, będąc tym samym pionierką w dziedzinie FHSS (frequency-hopping spread spectrum).
Warto wiedzieć: Wynalazek Lamarr i Antheila stanowił klucz do rozwoju technologii, które dziś są powszechnie używane, takich jak Wi-Fi i Bluetooth.
Nagrody i osiągnięcia Hedy Lamarr
Wkład Hedy Lamarr w przemysł filmowy został uhonorowany gwiazdą na Hollywoodzkiej Alei Sławy w 1960 roku. Jej pierwszy europejski film, „Ekstaza” (1933), mimo kontrowersji, został doceniony na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji, zdobywając tam nagrodę. Jej późniejsze dokonania naukowe, choć niedoceniane za życia, przyniosły jej uznanie jako wynalazczyni. W uznaniu jej wkładu w rozwój technologii, Electronic Frontier Foundation przyznała jej Pioneer Award.
Nagrody i wyróżnienia
- Nagroda na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji (za film „Ekstaza”, 1933)
- Gwiazda na Hollywoodzkiej Alei Sławy (1960)
- Pioneer Award od Electronic Frontier Foundation (pośmiertnie)
Osobowość, działalność wojenna i niedoceniany geniusz Hedy Lamarr
Hedy Lamarr aktywnie wspierała wysiłek wojenny podczas II wojny światowej, wykorzystując swoją sławę do sprzedaży obligacji wojennych. Podczas kampanii obiecywała pocałunek każdemu, kto kupi odpowiednią liczbę obligacji, co okazało się niezwykle skuteczną metodą zbiórki funduszy. Mimo wizerunku gwiazdy glamour, w życiu prywatnym czuła się często samotna i tęskniła za domem. Miała też specyficzny nawyk mówienia o sobie w trzeciej osobie.
Lamarr przyznała, że zajęła się wynalazczością głównie z nudów, ponieważ role filmowe, często jako „egzotycznych uwodzicielek”, nie stanowiły dla niej żadnego wyzwania intelektualnego i czuła niedosyt zawodowy. Już jako 12-latka wykazała się niezwykłą urodą, wygrywając konkurs piękności w swoim rodzinnym Wiedniu. Była jedną z niewielu emigrantek z nazistowskich Niemiec i Austrii, której udało się w pełni zasymilować w amerykańskiej kulturze, pokonując bariery językowe i kulturowe, stając się ikoną Hollywood. Jej uroda i styl życia wpływały na kanony piękna tamtej epoki. Łączyła życie hollywoodzkiej gwiazdy z pasją do nauki i inżynierii, prowadząc tym samym podwójne życie. Przez dekady była znana głównie z urody, a jej wkład w naukę doceniono szeroko dopiero pod koniec jej życia i po śmierci, czyniąc z niej symbol nowoczesnej kobiety, łączącej sztukę z nauką.
Warto wiedzieć: Hedy Lamarr, znana jako „najpiękniejsza kobieta świata”, posiadała również umysł zdolny do tworzenia przełomowych technologii.
Podsumowując, Hedy Lamarr udowodniła, że prawdziwy geniusz nie zna granic, łącząc w sobie charyzmę hollywoodzkiej gwiazdy z błyskotliwością pionierki technologii. Jej wynalazek w dziedzinie komunikacji bezprzewodowej jest dowodem na to, jak ważne jest docenianie wszechstronności i nieograniczonego potencjału tkwiącego w każdym człowieku.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Co wynalazła Hedy Lamarr?
Hedy Lamarr, wraz z kompozytorem George’em Antielem, wynalazła system komunikacji radiowej z przeskokiem częstotliwości. Ich wynalazek miał na celu utrudnienie przechwycenia sygnału przez wrogów podczas II wojny światowej.
Jaka kobieta wynalazła WiFi?
Chociaż Hedy Lamarr jest często kojarzona z technologią bezprzewodową i jest uznawana za pionierkę w tej dziedzinie, to sama technologia WiFi, jaką znamy dzisiaj, jest wynikiem prac wielu osób. Nie można wskazać jednej kobiety jako jedynej wynawczyni WiFi.
Kto i kiedy wynalazł WiFi?
Technologia WiFi nie ma jednego wynalazcy ani konkretnej daty powstania. Jest to efekt ewolucji wielu badań i patentów, wśród których znajduje się również patent Hedy Lamarr i George’a Antiela z 1942 roku. Właściwy rozwój standardów WiFi rozpoczął się znacznie później, w latach 90. XX wieku.
Co stało się z dziećmi Hedy Lamarr?
Hedy Lamarr miała dwoje dzieci z pierwszym mężem, Friedrichiem Mandlem: syna Anthony’ego i córkę Denise. Po rozwodzie wychowywała je samodzielnie, a jej relacje z nimi bywały burzliwe.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Hedy_Lamarr
